Home > Opinie > Blog > E-Health verandert de arts-cliëntrelatie

Nieuwe technologieën hebben vaak invloed op normen, waarden en omgangsvormen. Tot complete disruptie aan toe. Dat geldt zeker ook voor de JGZ en de relatie met de ouders en jeugdigen. Met als bijkomende factor dat andere marktconforme commerciële partijen in toenemende mate eveneens relaties met patiënten aangaan.

De dokter en cliënt evolueren
De JGZ heeft een lange historie van een innige en vooral unieke relatie met kinderen, ouders en andere bij jeugd betrokken partners. Daarin veranderde in de loop der jaren echter het nodige. Van in het begin de alwetende CB-arts en de braaf knikkende klant, gevolgd door de steeds mondiger worden klant met inzagerecht tot shared decision making en oplossings / vraaggericht werken. Daarnaast kwamen er ouder- en patiëntenverenigingen plus andere belangenorganisaties.

Informatietijdperk
De komst van het informatietijdperk bracht de goed geïnformeerde cliënt. Eerst vanaf papier, kranten en tijdschriften schrijven graag over ziekten en (nieuwe) behandelingen. Daarna via Internet, Google Facebook en social media. Informed consent werd regel in plaats van uitzondering.

Samen werken aan gezondheid
Een recenter inzicht is dat de jeugdarts, client en steeds ook meer de wijk en zorgteams beter samen het behandelingsplan kunnen opstellen. Dat geeft een veel beter draagvlak, hoger commitment (therapietrouw) en meer efficiëntie bij behandeling en begeleiding.

En toen E-Health
E-Health vormt een moderne evolutionaire golf bij de arts-clientrelatie. Het managen van de eigen gezondheid was voor de komst van E-Health lastig door gebrek aan interactie, visualisatie, meetsensoren en slimme programmeerbare begeleidingstechnieken. De golf van apps, wearables, smart sensors & devices, Digitale Patiënten / GezondheidsDossiers en slimme huizen met domotica introduceerde de meetbare genetwerkte patiënt.

Dashboarding en de Quantified self voor de Gezondheid, Leefstijl en Welzijn (GLW) zijn nu voor iedereen bereikbaar en betaalbaar. De moderne JGZ-klant en zorgconsument beheert de GLW gewoon zelf met de arts, POH en aanvullende zorg op de achtergrond.

Aan de kant van de jeugdarts staat de sterke toename van persoonlijke coaching en geruststellingsgeneeskunde naar de jeugdigen en hun ouders. Een verdere effectuering van het shared decision making ondersteund door E-Health.­

Botsende domeinen
Cruciaal voor de medische contacten arts – patiënt is de unieke vertrouwensband onder meer bewaakt in de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en het Beroepsgeheim. Daarnaast gaat het om privacy en consumentenbelangen.

Er is sprake van de zogenaamde governance-kaders:

  • Het medisch-ethisch patiëntendomein
  • Het consumentendomein

Voorheen waren beide domeinen al lastig uit elkaar te houden. Nu is het echt ingewikkeld geworden sinds de patiënt inzage en zeggenschap eist in alle dossiers en E-Health de opslag en presentatie van gegevens uit beide domeinen onderling verbindt.

Verslikken in Big Data
De komst van commerciële partijen met andere verdienmodellen en ethische regels zet de relaties met patiënten en zorgconsumenten nog verder onder druk. Welke data mag je nu wel / niet hoe, wat en waar opslaan? Big Data maakt dit probleem nog eens extra groot.

Hebben overheden, verzekeraars, onderzoekers en farmaceuten maar ook commerciële bedrijven wel recht op deze data? Ook als ze anoniem zijn?

En om welke data gaat het dan: Gezondheid, DNA, leefstijl of levensreddend? Laten wij ons straks niet in de Big Data verslikken!

Het spook van de privacy
Het tumult om de bescherming van de privacy waart als een soort poltergeist door de medische en clientenwereld. Niemand wil door een privacy-lek medisch te kijk staan, afgewezen worden en allerlei ongewenste aanbiedingen krijgen. Waar geef je wel / niet toestemming voor en wat houdt dat dan precies in? Artsen houden het moraal nog hoog maar hoe zit dat met commerciële apps of gadgets, slimme steden met hun overheden en zorgverzekeraars?

Aan de andere zijde speelt dat te stringent omgaan met privacy de gezondheid van mensen kan schaden. Bijvoorbeeld geen toegang tot noodzakelijke behandelgevens en geen belangrijk wetenschappelijk onderzoek mogelijk.

Kortom: Willen clienten privacy in leveren voor (een betere) gezondheid?

Een nieuwe orde
Nieuwe ontwikkelingen, voorwaarden en verantwoordelijkheden roepen om een nieuwe orde. Dat vraagt weer om nieuwe vormen van regelgeving en toezicht. En dat voor zowel gezondheid, leefstijl en gedrag als databeheer.

Ook jeugdartsen moeten leren leven met het feit dat medische zaken door de digitale ontwikkelingen met andere domeinen uitgewisseld gaan worden. Bij deze sharing sta je er als arts en patiënt ook gewoon zelf bij. Het zijn wel onze gegevens en wij hebben er zeggenschap over!

Dit alles betekent opnieuw kijken naar de governance-kaders en hun ethische en juridische verankeringen in Universele en Europese verdragen. Naast aandacht voor de bescherming van de patiënt ook voor de zorgconsument.

Ulco Schuurmans